Lokaal eigendom in de praktijk

Het stormt en dondert in de duurzame energiesector. Lage prijzen, slinkende inkomsten en stijgende kosten. Het is lastig om projecten rendabel te houden. Ondertussen zijn nieuwe ontwikkellocaties schaars. Vaak omdat draagvlak ontbreekt. Deze omstandigheden vormen een belemmering voor alle eigenaren van wind- en zonneparken. Voor lokale eigenaren is het extra lastig. Ze hebben een beperkt aantal projecten en kunnen risico's niet spreiden. Met een beetje pech gaan ze onderuit als het echt gaat stormen in de markt. Ze zijn bovendien gebonden aan een gebied en als er geen nieuwe locaties vrij komen valt er weinig te ontwikkelen. Het streven naar 50% lokaal eigendom van burgers en lokale bedrijven uit het Klimaatakkoord (2019) staat onder druk. Een nieuw rapport, in opdracht van EZK.

Rijnland Energie, twee Watergeuzen … en een batterij in aanbouw!

De twee windmolens bij Zoeterwoude: de Watergeuzen. Je ziet ze staan langs de A4 bij de afslag Zoeterwoude Dorp. Ze zijn eigendom van ruim 600 bewoners. De regiocoöperatie Rijnland Energie maakt dat mogelijk. Er komt het nodige bij kijken maar dan heb je ook wat. Ik ben bestuurder en medeoprichter en verantwoordelijk voor het financiële beheer. Deze praktijkervaring is waardevol voor mijn onderzoeken (energiemarkt, coöperaties). Geloof me: geen is betere bron van inzicht dan de dagelijkse praktijk. Skin in the game. Als alles goed gaat komt er straks een batterij aan de voet van één van de windmolens te staan. Een energieopslagsysteem van 10 MW (20 MWh). Een samenwerking met Emmett Green en sinds kort ook het duurzame beleggingsfonds Meewind.

Monitoring Financiële Participatie wind- en zonneparken in Zuid-Holland

In 2025 is voor het eerst in kaart gebracht hoe het zit met lokaal eigendom van wind- en zonneparken in Zuid-Holland. Een Zuid-Hollands monitoringrapportage is op 16 juni 2025 opgeleverd. Het diende als onderbouwing voor een brief aan Gedeputeerde Staten over de voortgang lokaal eigendom in de energietransitie.

Regionaal: de warmtetransitie van onderop

Samen met de buren, straat of buurt werken aan een collectieve warmtevoorziening? Een ding is zeker. Het gaat niet vanzelf: je moet het met elkaar organiseren. In 2022/ begin 2023 werken we aan een voorstel voor een ondersteuningsstructuur voor lokale warmte-initiatieven en verkennen we het potentieel van lokale bronnen. We dragen bij aan de studie van Overmorgen en Fakton via de klankbordgroep. Dit doen we onder de vlag van Rijnland Energie. Inmiddels vaart een groep kritische meedenkers onafhankelijk verder onder de vlag Regionale Expertgroep Duurzaam Energiesysteem (REDE). Ik blijf vrolijk meevaren!

Lokale Energie Monitor 2024 (en eerdere edities)

De Lokale Energie Monitor 2024 werd op 11 maart 2025 openbaar. Deze jaarlijkse monitor geeft zicht op de voortgang van lokale energiecoöperaties en -initiatieven in Nederland. In opdracht van Klimaatstichting HIER en een samenwerking met Bureau7Tien. 2025 is een jubileumjaar (ook voor mij): 10 jaar Lokale Energie Monitor! Een goed moment om het stokje over te dragen aan mijn fijne collega's van Bureau 7Tien.

Monitor Financiële Participatie hernieuwbare energie op land 2024

Op 13 april 2026 werd dan (eindelijk) de nieuwste editie van de Financiële Participatiemonitor openbaar. Deze monitor volgt de voortgang van financiële participatie in wind- en zonneparken. Met bijzondere aandacht voor lokaal eigendom. Een opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, in nauwe samenwerking met Bosch&Van Rijn.

Lokale Energie Monitor 2024 Zuid-Holland (en eerdere edities)

De Lokale Energie Monitor voor Zuid-Holland (LEM-ZH) maakt zichtbaar wat coöperaties samen bereiken in Zuid-Holland. Deze monitor maakt dankbaar gebruik van informatie uit de landelijke Lokale Energie Monitor van Klimaatstichting HIER en werkt dit verder uit voor de provincie Zuid-Holland. De meest actuele versie betreft 2024. In 2026 verschijnt een update over 2025-2026.

Advies: Wijkwarmte in de Vruchtenbuurt Den Haag

Bewoners uit de Vruchtenbuurt in Den Haag werken al enkele jaren aan plannen voor een wijkwarmtenet in hun buurt. Het idee: warmte benutten uit een grote rioolwaterleiding (en in een eerder plan een drinkwaterleiding) voor verwarming van woningen. De bewoners willen zelf eigenaar zijn van het systeem, of op z'n minst het heft stevig in handen hebben en houden. Er komt nogal wat bij kijken om zo'n project van de grond te krijgen. Wat voor soort organisatie heb je nodig? Hoe richt je die in? Wat is daarvoor nodig? Een adviesopdracht onder de vlag van Energie Samen Zuid-Holland.

Financiële Participatiemonitor 2022

De nieuwste Financiële Participatiemonitor 2022 is op 30 september 2023 aangeboden aan de Tweede Kamer. Deze jaarlijkse monitor geeft zicht op de invulling van financiële participatie van de omgeving bij wind- en zonneparken in Nederland. We kijken naar lokaal eigendom, crowdfunding en andere bijdragen aan de omgeving in de vorm van een omgevingsfonds en/of omwonendenregeling. AS I-Search en Bosch & Van Rijn werken jaarlijks samen, in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De monitor over 2023 verschijnt in het najaar 2024.

Lokale warmte uit afvalwater voor Poelgeest

De wijk verwarmen met warmte uit oppervlaktewater of afvalwater? Dat blijkt te kunnen, zo wijst haalbaarheidsonderzoek uit. Bewoners uit de wijk Poelgeest van Oegstgeest kwamen in 2016 met het idee. Nu ligt er een ontwerp en staat warmteleverancier Vattenfall op de drempel van een investeringsbeslissing. Vattenfall wordt eigenaar. Bewoners zijn nauw betrokken via een adviesgroep. Een lokaal warmtebedrijf in eigen beheer? Dat is onder het huidige gesternte geen goed idee.

AS I-Search
Anne Marieke Schwencke
06 23 67 57 52
annemschwencke@asisearch.nl

Kantoor:
De Meelfabriek/ Directiekantoor
Meelfabriekplein 2c
2312 LK Leiden